IKZE przed końcem roku: Jak wpłacić do limitu i odliczyć wpłatę od podatku

Żeby odliczyć wpłatę na IKZE w zeznaniu za dany rok, pieniądze muszą trafić na konto IKZE najpóźniej do 31 grudnia, a w praktyce kilka dni wcześniej, bo banki, domy maklerskie i fundusze mają własne terminy księgowania przed końcem roku. Wpłacasz do rocznego limitu, który co roku ogłasza minister pracy, a całą wpłaconą kwotę odejmujesz od dochodu w zeznaniu podatkowym. Przy skali podatkowej daje to zwrot 12 albo 32 procent wpłaty, przy podatku liniowym 19 procent. Listopad to dobry moment, żeby sprawdzić, ile jeszcze możesz wpłacić, i zlecić przelew bez nerwowego pośpiechu w ostatnim tygodniu grudnia.

Jak działa IKZE i skąd bierze się ulga

Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego to rachunek, na którym oszczędzasz na emeryturę z ulgą podatkową na wejściu. Wpłaty z danego roku obniżają podstawę opodatkowania, więc fiskus oddaje część podatku już w rozliczeniu rocznym. Podatek płaci się dopiero przy wypłacie, ale na korzystnych warunkach: po 65. roku życia i przy wpłatach w co najmniej pięciu latach kalendarzowych jest to zryczałtowane 10 procent od wypłacanej kwoty.

Ulga jest tym większa, im wyższa jest Twoja stawka podatku. Przykład liczbowy pokazuje mechanizm:

Wpłata na IKZE w roku	Stawka podatku	Zwrot w rozliczeniu rocznym
5000 zł	12 procent	600 zł
5000 zł	19 procent (liniowy)	950 zł
5000 zł	32 procent	1600 zł

Ulga obniża podatek, więc nie odzyskasz więcej, niż wynosi podatek należny za dany rok. Osoby z bardzo niskim dochodem albo korzystające z innych dużych ulg powinny to przeliczyć przed wpłatą.

Limit wpłat i co się dzieje z nadwyżką

Roczny limit wpłat na IKZE wynosi 1,2-krotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Osoby prowadzące działalność gospodarczą mają wyższy limit, równy 1,8-krotności tej kwoty. Dokładne wartości na każdy rok publikowane są w obwieszczeniu ministra, a instytucje prowadzące IKZE podają je na swoich stronach.

Przed wpłatą w listopadzie lub grudniu warto zrobić trzy rzeczy:

1. Sprawdź sumę wpłat w tym roku w serwisie internetowym instytucji. Liczą się wpłaty zaksięgowane od 1 stycznia do 31 grudnia.
2. Odejmij ją od limitu, żeby wiedzieć, ile zostało do wpłacenia.
3. Sprawdź termin graniczny. Przy funduszach inwestycyjnych zlecenie nabycia jednostek może być realizowane kilka dni, a wpłata, która dotrze w styczniu, liczy się już do kolejnego roku.

Jeśli przez pomyłkę wpłacisz więcej niż limit, instytucja zwróci nadwyżkę. Nie przepada ona, ale nie da się jej też odliczyć od dochodu.

Gdzie założyć IKZE i co na nim trzymać

IKZE prowadzą domy maklerskie, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, zakłady ubezpieczeń i banki. Każda osoba może mieć tylko jedno IKZE, ale można je przenieść do innej instytucji bez utraty ulgi. Wybór zależy od tego, jak chcesz oszczędzać:

• rachunek maklerski pozwala kupować akcje, ETF i obligacje, co daje dużą elastyczność, ale wymaga samodzielnych decyzji,
• fundusze inwestycyjne to gotowe portfele zarządzane przez TFI, wygodne, ale z wyższymi opłatami za zarządzanie,
• rachunek bankowy lub lokata to najmniej ryzykowna opcja, ale przy niskim oprocentowaniu zysk opiera się głównie na samej uldze podatkowej,
• ubezpieczenie z funduszem kapitałowym bywa najdroższe, więc przed podpisaniem umowy dokładnie przeczytaj tabelę opłat.

Jeśli dopiero zaczynasz, przyda się nasze porównanie funduszu inwestycyjnego i ETF, a przy wyborze bardziej zachowawczego wariantu tekst o tym, dlaczego warto inwestować w obligacje skarbowe. W IKZE liczy się horyzont kilkunastu albo kilkudziesięciu lat, więc niskie koszty mają większe znaczenie niż chwilowy wynik.

IKZE czy IKE, gdy masz pieniądze tylko na jedno konto

IKE, czyli indywidualne konto emerytalne, działa odwrotnie. Wpłat nie odliczasz od dochodu, ale przy wypłacie po 60. roku życia (lub po 55., jeśli nabędziesz wcześniej prawo do emerytury) nie płacisz podatku od zysków. IKE ma też wyższy roczny limit wpłat.

Przy ograniczonym budżecie prosta reguła wygląda tak: jeśli płacisz podatek według stawki 32 procent albo liniowego 19 procent, IKZE zwykle daje więcej, bo zwrot podatku co roku można od razu reinwestować. Przy stawce 12 procent różnica jest mniejsza, a IKE kusi brakiem podatku przy wypłacie. Wiele osób łączy oba konta: najpierw wpłaca do limitu IKZE, a nadwyżkę odkłada na IKE.

Jak odliczyć wpłatę w zeznaniu rocznym

Wpłaty na IKZE wykazuje się w zeznaniu podatkowym za rok, w którym zostały zaksięgowane. Osoby rozliczające się na skali podatkowej wpisują je w załączniku z ulgami i odliczeniami, a przedsiębiorcy na podatku liniowym odliczają je w swoim zeznaniu. W usłudze Twój e-PIT trzeba dopisać tę ulgę samodzielnie, bo urząd skarbowy nie ma danych o wpłatach.

Na początku roku zachowaj potwierdzenie wpłat z instytucji prowadzącej IKZE. Nie dołącza się go do zeznania, ale przyda się przy ewentualnym pytaniu z urzędu.

Trzeba też wiedzieć, co dzieje się przy wcześniejszej wypłacie. Jeśli wypłacisz środki przed 65. rokiem życia, nazywa się to zwrotem. Cała wypłacona kwota jest wtedy doliczana do dochodu w roku zwrotu i opodatkowana według Twojej stawki. Ulga z wcześniejszych lat nie przepada wstecz, ale traci się jej główną przewagę. Dlatego na IKZE wpłacaj pieniądze, których rzeczywiście nie będziesz potrzebować przez lata, a poduszkę finansową trzymaj osobno.

Jeśli masz już IKZE i wolne środki pod koniec roku, wpłata w listopadzie to prosty sposób na obniżenie podatku. Jeśli go nie masz, założenie konta zajmuje zwykle kilkanaście minut przez internet i jeszcze w tym roku możesz skorzystać z ulgi.